Jak rozliczyć umowę zlecenie lub o dzieło.. to pytanie, które staje się kluczowe dla wielu osób współpracujących na podstawie cywilnoprawnych umów.
Charakterystyka umowy zlecenie i umowy o dzieło
Umowa, którą strony wybierają do realizacji określonego zadania, decyduje o sposobie rozliczenia podatkowego i obowiązkach wobec ZUS. Umowa zlecenie jest umową starannego działania, podczas gdy umowa o dzieło dotyczy rezultatu prac, czyli konkretnego efektu końcowego. W praktyce oznacza to odmienne podejście do kwestii kosztów uzyskania przychodu, składek ubezpieczeniowych oraz zasad zastosowania ryczałtu.
W obu przypadkach strony mogą ustalić formę wypłaty wynagrodzenia, termin realizacji zlecenia lub wykonania dzieła oraz ewentualne kary umowne. Kluczowe różnice pojawiają się dopiero przy rozliczeniu podatkowym i składkowym, co omówimy szczegółowo w kolejnych częściach artykułu.
Obowiązki podatkowe i ubezpieczeniowe ZUS
Podatek dochodowy
Podstawową deklaracją, na podstawie której rozliczamy przychody z umów cywilnoprawnych, jest PIT-37 lub PIT-36 w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej. Wynagrodzenie z umowy zlecenie i o dzieło ujmujemy w części E formularza. W zależności od wybranego sposobu opodatkowania, dochód obliczamy z zastosowaniem:
- kosztów uzyskania przychodu – 20% lub 50% (dla twórców, artystów) w umowie o dzieło,
- standardowych kosztów (20%) przy umowie zlecenie.
Koszty uzyskania przychodu pomniejszają podstawę opodatkowania, co pozwala obniżyć podatek należny fiskusowi.
Składki ZUS
Umowa zlecenie podlega obowiązkowym składkom na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, jeżeli osoba nie jest objęta innym tytułem ubezpieczenia (np. ucznia, emeryta). W przypadku umowy o dzieło składki ZUS nie są pobierane, chyba że zleceniodawca jest przedsiębiorcą i dzieło jest wykonywane w ramach działalności gospodarczej.
- Ubezpieczenia społeczne – emerytalne, rentowe, chorobowe (dobrowolne) i wypadkowe (obowiązkowe).
- Ubezpieczenie zdrowotne – odliczane w zeznaniu PIT w części podlegającej odliczeniu od dochodu.
Za każde zgłoszenie i wyrejestrowanie z ubezpieczeń odpowiada płatnik składek, w praktyce zleceniodawca. Błędne zgłoszenie może rodzić konieczność korekty dokumentów i wystawienia odrębnych urzędowych pism.
Procedura rozliczenia umowy
Krok 1: Przygotowanie dokumentów
W celu prawidłowego rozliczenia należy zgromadzić:
- oryginał umowy zlecenie lub o dzieło,
- rachunki lub faktury (dla umowy o dzieło),
- potwierdzenia przelewów wynagrodzenia,
- zaświadczenia ZUS Z-3, Z-7 lub Z-LA – w przypadku zmiany tytułu ubezpieczeniowego.
Dane te będą niezbędne do wypełnienia zeznań rocznych oraz ewentualnych korekt.
Krok 2: Obliczenie zaliczki na podatek
Zleceniobiorca lub wykonawca dzieła nie musi samodzielnie wpłacać zaliczek na podatek. Obowiązek ten spoczywa na zleceniodawcy. Zaliczki oblicza się od podstawy opodatkowania, czyli przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu. Standardowa stawka PIT wynosi 17% lub 32% (po przekroczeniu progu rocznego).
- Podstawa opodatkowania = przychód – koszty uzyskania.
- Podatek zaliczkowy = stawka PIT × podstawa opodatkowania.
Zaliczki przekazujemy na indywidualny numer rachunku urzędu skarbowego do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu wypłaty wynagrodzenia.
Krok 3: Wypełnienie zeznania rocznego
W kolejnym roku podatkowym zleceniobiorca otrzyma od zleceniodawcy formularz PIT-11. Na jego podstawie sporządza się zeznanie roczne:
- PIT-37 – najpopularniejszy wśród osób uzyskujących dochody z umów cywilnoprawnych,
- PIT-36 – dla przedsiębiorców rozliczających się liniowo.
W zeznaniu wskazujemy łączne przychody, koszty, pobrane zaliczki i ewentualne odliczenia, np. ulgi na Internet czy rehabilitacyjną. Zeznanie składamy do 30 kwietnia w formie elektronicznej lub papierowej, zależnie od preferencji.
Korzyści i ryzyka wyboru rodzaju umowy
Decydując pomiędzy umową zlecenie a umową o dzieło, warto rozważyć:
- zakres odpowiedzialności – w zleceniu odpowiedzialność za staranność, w dziele za rezultat,
- konieczność odprowadzania składek ZUS,
- możliwość zastosowania wyższych kosztów uzyskania przychodu (50%) w dziele,
- formę dokumentacji – faktury i rachunki czy jedynie umowę,
- aspekty praw autorskich w umowie o dzieło twórcze.
Wybór umowy wpływa na wysokość wynagrodzenia netto i obowiązki administracyjne. Przy planowaniu współpracy warto skonsultować się z doradcą podatkowym lub prawnikiem, by uniknąć nieprawidłowości w rozliczeniach.
