Jak chronić swoją firmę przed cyberatakami zgodnie z prawem to zagadnienie, które wymaga połączenia wiedzy z zakresu cyberbezpieczeństwa oraz znajomości obowiązujących przepisów. Niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa, należy uwzględnić regulacje krajowe i unijne, aby minimalizować ryzyko strat finansowych, wizerunkowych i prawnych.
Podstawy prawne ochrony przed cyberatakami
W polskim porządku prawnym kluczową rolę pełni ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (uKSC), która wyznacza obowiązki operatorów usług kluczowych oraz dostawców usług cyfrowych. Zgodnie z uKSC, przedsiębiorstwa muszą wdrożyć odpowiednie zabezpieczenia techniczne i organizacyjne, a także raportować poważne incydenty do właściwych organów, takich jak CSIRT NASK.
- RODO – przepisy dotyczące ochrony danych osobowych, nakładające na administratorów obowiązek wdrożenia polityki bezpieczeństwa i oceny ryzyka.
- Dyrektywa NIS2 – unijny akt podnoszący standardy cyberbezpieczeństwa w instytucjach publicznych i sektorach krytycznych.
- Kodeks karny – zawiera przepisy penalizujące nieautoryzowany dostęp do systemów informatycznych oraz naruszanie integralności danych.
Ponadto, ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną nakłada obowiązki informacyjne i wymogi dotyczące zabezpieczeń systemów teleinformatycznych. Niewywiązanie się z tych przepisów może skutkować nałożeniem kar administracyjnych lub postępowaniem karnym.
Działania prewencyjne i procedury wewnątrzfirmowe
Skuteczna ochrona wymaga stworzenia kompleksowych procedur oraz regularnego szkolenia zespołu. Poniżej przedstawiono najważniejsze elementy programu prewencyjnego:
- Polityka bezpieczeństwa – dokument określający zasady korzystania z systemów IT, procedury nadawania uprawnień oraz sposób postępowania w sytuacjach kryzysowych.
- Ocena ryzyka – analiza potencjalnych zagrożeń, słabych punktów infrastruktury i wpływu ewentualnych incydentów na działalność przedsiębiorstwa.
- Zarządzanie tożsamością i dostępem – wdrożenie mechanizmów uwierzytelniania wieloskładnikowego (MFA) oraz regularne przeglądy uprawnień.
- Backup danych – tworzenie kopii zapasowych w bezpiecznych lokalizacjach i testowanie ich przywracania.
- Testy penetracyjne i audyty – zatrudnienie zewnętrznego zespołu (pentesterzy) do weryfikacji odporności systemów na ataki.
- Szkolenia pracowników – podnoszenie świadomości dotyczącej metod socjotechnicznych, phishingu i zasad bezpiecznego korzystania z poczty elektronicznej.
Wdrażając powyższe elementy, firma tworzy system obronny, który znacznie utrudnia działanie cyberprzestępców. Kluczowe jest regularne aktualizowanie oprogramowania i monitorowanie ruchu sieciowego za pomocą narzędzi SIEM.
Reagowanie na incydenty i obowiązki prawne
Szybka i skoordynowana reakcja na wydarzenia naruszające bezpieczeństwo danych jest niezbędna, by ograniczyć negatywne skutki. W ramach planu reagowania powinny znaleźć się:
- Procedura zgłaszania incydentu – jasne instrukcje dla pracowników, komu i w jaki sposób zgłaszać podejrzenie naruszenia.
- Zespół ds. reagowania – wyznaczenie odpowiedzialnych osób lub grupy (CSIRT wewnątrz firmy) oraz określenie ich kompetencji.
- Współpraca z organami ścigania – kontakty do lokalnej policji, prokuratury lub ABW w przypadku poważnych ataków.
- Obowiązek powiadomienia organu nadzorczego – według RODO i uKSC incydenty o określonym poziomie ryzyka muszą być zgłaszane w ciągu 72 godzin.
- Dokumentowanie działań – rejestr podejmowanych kroków, analizy przyczyn i wniosków poprawczych.
Brak odpowiedniej reakcji może skutkować sankcjami finansowymi, a nawet odpowiedzialnością karną za niezgłoszenie naruszenia danych osobowych lub umożliwienie przestępcom dostępu do systemów.
Współpraca z zewnętrznymi podmiotami i audyt bezpieczeństwa
Wiele firm nie dysponuje wewnętrznymi zasobami niezbędnymi do kompleksowej ochrony. Wtedy warto skorzystać z usług dostawców:
- Menedżer bezpieczeństwa informacji (ISO) – ekspert doradzający w zakresie tworzenia i wdrażania norm ISO 27001.
- Firmy audytorskie – przeprowadzają audyt zabezpieczeń, weryfikują zgodność z przepisami i normami branżowymi.
- Dostawcy usług SOC (Security Operations Center) – całodobowy monitoring i analizy zdarzeń.
- Zespół prawników – pomoc przy interpretacji przepisów, przygotowaniu umów z klauzulami o zabezpieczeniu danych i obsłudze postępowań administracyjnych.
Regularne audyty i testy penetracyjne pozwalają sprawdzić skuteczność wdrożonych rozwiązań oraz wprowadzić niezbędne usprawnienia. Współpraca z profesjonalistami minimalizuje ryzyko naruszenia przepisów i wzmacnia całościowy system ochronny.
