Wartość przedmiotu darowizny

„Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. „ Substrat zachowku jest to czysta wartość spadku wraz z dodanymi do niego darowiznami. Określenie tego substratu ma kluczowe znaczenie dla obliczenia wysokości należnego zachowku. Aby obliczyć wartość tego zachowku należy pomnożyć ten substrat i ułamek zachowkowy, czyli udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczania zachowku.

Roszczenia z zachowku dochodzi się przed sądem w procesie, jeżeli osoba zobowiązana do zaspokojenia roszczenia nie spełni go dobrowolnie.

Kodeks cywilny przewiduje instytucje wydziedziczenia, czyli pozbawienia prawa do zachowku. Może to nastąpić tylko w testamencie i tylko z powodów enumeratywnie wskazanych w ustawie. Wskazane są one w art. 1008 k.c. :
„1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.”

Nie można wydziedziczyć osoby, której wcześniej spadkodawca wybaczył.  Przebaczenie jest czynnością o charakterze uczuciowym. Prawo nie wymaga określonej formy dla przebaczenia. Jest ono zatem skuteczne bez względu na to czy zostało dokonane ustnie, czy na piśmie. Jednak dla swej skuteczności wymagane jest aby przebaczenie było dokonane z dostatecznym rozeznaniem.