Odpowiedzialność za długi spadkowe

Odpowiedzialność za długi spadkowe – spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe od chwili śmierci spadkodawcy. Jednak ze względu na to, że do chwili złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku lub upływu 6 m-ce terminu na jego złożenie nabycie to ma charakter tymczasowy, a odpowiedzialność jest ograniczona. Ograniczenie polega na tym, że spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko ze spadku. Zakres odpowiedzialności zmienia się w zależności od sposobu przyjęcia spadku. W przypadku przyjęcia spadku wprost, spadkobierca odpowiada całym swoim majątkiem.

Cały majątek spadkobiercy oznacza nie tylko jego majątek przed nabyciem spadku, ale również majątek spadkowy. Z chwilą definitywnego nabycia spadku dochodzi do połączenia majątku spadkobiercy i majątku spadkowego, i to właśnie tym połączonym majątkiem spadkobierca odpowiada za długi spadkowe.  Z kolei w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza mamy doczynienia z odpowiedzialnością ograniczoną, jednak w innym zakresie niż była o tym mowa wyżej. Otóż w takiej sytuacji spadkobierca odpowiada za długi spadkowe do wysokości stanu czynnego spadku. Zatem w przypadku wysokich długów spadkowych wydaje się rozsądniejsze przyjęcie spadku z dobrodziejswetm inwentarza, bowiem może zdażyć się sytuacja, gdy długi spadkowe przewyższają wartość spadku i w przypadku przyjęcia spadku wporst lub nie złożenia stosownego oświadczenia w terminie 6 m-ce, co jest traktowane co do zasady tak jak przyjęcie spadku wprost ( z wyjątkami o któych była mowa przy nabyciu spadku ) majątek spadkobiercy może stać się mniejszy niż przed nabyciem spadku. Bez znaczenia czy mamy doczynienia z prostym przyjęciem spadku, czy z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza to odpowiedzialnośc z tytułu zapisów i poleceń zawsze ogranicza się do stanu czynnego spadku, ponadto zgodnie z art. 999 k.c. : „ Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek. „

Zasady według których spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodzejstwem inwentarza spłaca długi określa art. 1032 k.c.: „ § 1. Jeżeli spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, spłacił niektóre długi spadkowe nie wiedząc o istnieniu innych długów, ponosi on odpowiedzialność za nie spłacone długi tylko do wysokości różnicy między wartością ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów, które spłacił.

§ 2. Jeżeli spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, spłacając niektóre długi spadkowe wiedział o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi on odpowiedzialność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe.”

Jeżeli wartość czynna spadku jest równa lub wyższa od wysokości długów to wierzycieli zostają zaspokojeni w pełnej wysokości. W przypadku, gdy wartość czynna spadku nie wystarcza na pokrycie wszystkich długów to ulegają one proporcjonalnej redukcji.

Sytuacja jest bardziej skomplikowana, gdy jest kilku spadkobierców. W takim przypadku ponoszą oni odpowiedzialność solidarną do chwili działu spadku. Odpowiedzialność solidarna oznacza, że wierzyciel może żądać spłaty całej swojej wierzytelności od jednego dłużnia. Taki dłużnik jest zobowiązany do spłaty całego długu. Może on domagać się zwrotu określonej kwoty pieniężnej, którą  ustala się w stosunku do wielkości udziału w spadku w drodze roszczenia regresowego. Gdy dojdzie do działu spadku, każdy spadkobierca ponosi odpowiedzialność niezależnie od innych, proporcjonalnie do wysokości swojego udziału. Zatem wierzyciel po dziale spadku nie może żądać spłaty całej swojej wierzytelności od jednego spadkobiercy, może jedynie żądać spłaty wierzytelności w części jaka przypada na spadkobiercę.