|
Formy czynności prawnych – w polskim systemie prawnym czynność prawną można dokonać w dowolnej formie. Jednak ustawodawca zastrzegł dla niektórych czynności prawnych zwykłą formę pisemną lub inną formę szczególną. Zostały one uporządkowany hierarchicznie co oznacza, że forma wyższego rzędu zawsze spełnia wymagania formy niższego rzędu. Zatem jeżeli ustawodawca dla określonej czynności zastrzegł np. formę z datą pewną to dokonanie tej czynności w formie aktu notarialnego jest ważne, gdyż forma ta zawiera wszystkie elementu formy „niższe” czyli formy z datą pewną. Hierarchia form przedstawia się następująco (od najniższej do najwyższej):
1. zwykła forma pisemna,
2. forma z datą pewną,
3. forma z podpisem poświadczonym,
4. akt notarialny.
Zwykła forma pisemna powinna zawierać treść oświadczenia woli oraz podpis, którym jest imię i nazwisko. Podpis należy złożyć pod treścią oświadczenia woli, w przeciwnym razie wszystkie te postanowienia, które znajdują się pod podpisem nie wiążą osoby, która podpis złożyła. Na równi z podpisem traktowany jest odcisk palca (np. osoby niepełnosprawnej, która ze względu na swoje kalectwo nie jest wstanie pisać) obok takiego odciska powinien być jednak umieszczony podpis tej osoby dokonany przez inną osobę, która również umieszcza swój podpis. W przypadku osób nieczytających np. niewidomych, złożenie pisemnego oświadczenia woli powinno nastąpić w formie aktu notarialnego.
Forma z datą pewną – jej zachowanie powoduje stwierdzenie, że czynność prawna została dokonana w określonym czasie, jest to stwierdzenie wiążące również osoby, które nie brały udziały w danej czynności. Zgodnie z art. 81 § 1 k.c. w przypadku urzędowego poświadczenia daty np. przez notariusze, stwierdzenie w dokumencie urzędowym dokonanie czynności prawnej, umieszczenie wzmianki w dokumencie przez organ państwowy, organ samorządu terytorialnego lub notariusza, od chwili śmierci jednej z osób, która na dokumencie złożyła podpis.
Skutkiem niedochowania formy może być nieważność czynności prawnej, nie wywołanie przez niej określonych skutków lub niemożność dowodzenia faktów w niej stwierdzonych. Może więc być forma zastrzeżona pod rygorem nieważności (ad solemnitatem), w tej formie mogą występować zarówno zwykłe formy pisemne jak i formy szczególne, forma ad eventum, czyli dla wywołania określonych skutków. W tej formie mogą występować czynności dokonane w zwykłe formie pisemnej i formach szczególnych. Czynność prawna może być również zawarta w formie zastrzeżonej dla celów dowodowych (ad probationem). Zastrzeżenie ad probationem może występować tylko w przypadku zwykłej formy pisemnej. Jeżeli ustawodawca nie wskazał, że zwykła forma pisemna została zastrzeżona pod rygorem nieważności lub dla wywołania określonych skutków, uważa się, że została zawarta pod rygorem ad probationem.
|