Domniemanie prawne

 

Domniemanie prawne - jest to domniemanie stwierdzone w normie prawnej. Podobnie jak domniemanie faktyczne jest ustanawiane w celu ułatwienia dowodzenia. Domniemanie to składa się z przesłanki domniemania, inaczej podstawy domniemania i z wniosku domniemania. Konstrukcję budowy domniemania najlepiej jest omówić na przykładzie, np. art. 4 ust. 1 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej stanowi, że w przypadku stwierdzenia niezgodności towaru z umową przed upływem 6 m-ce od wydania towaru domniemywa się, że istniała ona w chwili wydania. Przesłanką domniemania jest w tym przypadku niezgodność towaru z umową oraz stwierdzenie jej przed upływem 6 m-ce, wykazanie tych dwóch faktów przez konsumenta powoduje zaistnienie wniosek domniemania, czyli twierdzenia, że „wada” ta istniała w chwili wydania. Wniosek ten może zostać obalony w drodze przeciwdowodu przez stronę przeciwną. O obaleniu domniemania mówimy, jeżeli doszło do udowodnienia faktu sprzecznego z wnioskiem domniemania, z kolei jeżeli strona przeciwna udowodni nieistnienie niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową, to nie można mówić o obaleniu domniemania, tylko o jego nieistnieniu. Na tej podstawie należy stwierdzić, że zakaz obalania domniemania może dotyczyć tylko wniosku domniemania. Zatem zawsze (nawet jeżeli przeciwdowód jest niedopuszczalny) można dowodzić brak istnienia podstawy (przesłanki) domniemania. Podstawą domniemania, jak i wnioskiem domniemania może być zarówno fakt, jak i prawo. Można więc mówić o domniemaniu co do faktu i domniemaniu co do prawa. Innym podziałem jest podział na domniemania niewzruszalne czyli takie, których wnioski nie można obalać, oraz domniemania wzruszalne czyli te, których wnioski obalać można. Wśród domniemań prawnych można wyróżnić domniemania zwykłe, które można obalać w każdym dopuszczony przez prawo sposób, oraz domniemania kwalifikowane, które można obalić tylko w określony sposób